×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

آخرین مطالب

امروز : جمعه, ۱۵ آذر , ۱۳۹۸
تناقضی به نام بانکداری اسلامی

بسم الله الرحمن  الرحیم

تناقضی به نام بانکداری اسلامی

با نگاهی به تاریخچه نظام مالی و داستان پیدایش بانک­‌ها درمی­یابیم که سیستم نظام مالی از گذشته تا­­کنون پیشرفت چشم­گیری داشته است اما این پیشرفت خطی نبوده و همیشه شاهد گسیختگی­‌های این نظام در برهه­‌های مختلف تاریخی بوده­‌ایم.

چه بسیار بانک­‌ها و شرکت­‌های بورس که در لندن و وال استریت به واسطه پول نابود شده­‌اند و در حال حاضر می­توان گفت بسیاری از غول­‌های مالی جهان در معرض نابود­‌شدن هستند.

با این وجود اعتراف می­کنیم که پول می­تواند بسازد و یا خراب کند.

اگر بخواهیم بیشتر به اهمیت این موضوع اشاره کنیم، باید بگوییم بسیاری از بحران­‌های اقتصادی و مالی در نهایت می­توانند منجر به آشوب­‌ها و انقلاب­‌های تاریخ ساز شوند.

حال می­خواهیم کمی به گذشته بازگردیم.

دنیای بدون پول را تصور کنید، زمانی که پول هنوز شناخته نشده بود.

پانصد سال قبل قدرتمندترین تمدن آمریکای جنوبی، اینکاها پدیده‌ای به نام پول را نمی­شناختند و برای کیفیت ثابت فلزات کم یاب ارزش قائل بودند.

نیروی کار، واحد ارزش در تمدن اینکاها بود، معیاری که بعد­ها در جوامع کمونیستی حاکم شد.

فرانسیسکو پیزارو در سال ۱۵۳۲ از اسپانیا به سرزمینی آمد که بعد­ها پرو شمالی نام گرفت و به پایتخت پادشاهی طلا معروف شد.

اسپانیایی­‌ها که از معادن طلا و نقره در سرزمین اینکاها باخبر بودند به استخراج طلا پرداختند و از غفلت آن­ها در جهت منافع خود سوء‌ استفاده کردند که در نهایت منجر به ثروتمند‌شدن تاج و تخت اسپانیا شد.

اسپانیایی­‌ها در ادامه روند فعالیت، آنقدر به مستعمرات خود نقره تزریق کردند تا در نهایت ارزش نقره کاهش پیدا کرد زیرا با افزایش حجم نقره کالاهای خروجی از بازار افزایش پیدا کرده و در نتیجه قیمت­ها افزایش می­یابند.

 

با نگاهی به ماهیت مبادلات و معاملات د­ر­می­یابیم که مبنای آن وجود اعتماد دو طرفه است و تا زمانی که اعتماد وجود نداشته باشد نه پولی داده می­شود و نه پولی گرفته می­شود.

این اعتماد دو طرفه با ظهور پول ایجاد شد زیرا اعتماد به دیگران است که فردی را به قرض‌دادن پول وا می­دارد.

واژه credo به معنای “من باور دارم” ریشه لاتین واژه credit به معنای اعتبار است پس از این رو می­گوییم بدون خلق اعتبار، چنین تاریخی در اقتصاد جهان رقم نمی­خورد.

تمدن مدرن در حال حاضر به قرض‌گرفتن و قرض‌دادن پول بسیار وابسته شده‌است. پیرو موضوع مطرح‌شده­، جستجو در تاریخ به ما نشان می­دهد که وام‌دهندگان با وجود خدماتی که ارائه می­دادند هیچ گاه در جامعه محبوبیتی نداشته­‌اند.

به نظر شما دلیل آن چیست؟

با بازگشت به سال ۱۲۰۰ میلادی به سرزمینی واقع در شمال ایتالیا می­رویم، سرزمینی که اعتماد در آن کیمیا بود.

ونیز شهری است که در تاریخ ادبیات ایتالیا واژه رباخواری را یدک می­کشد. با مطالعه رمان تاجر ونیزی، اثر شکسپیر متوجه می­شویم که رباخوار­­ها در آن برهه، بسیار منفور بوده‌­اند. یکی از آن­ها فردی به نام شایلاک بود. شایلاک یک وام دهنده یهودی با دلی به سختی سنگ، در شمال ایتالیا زندگی می­کرد.

چنین سبقه­ای در تاریخ ادبیات ایتالیا نشان‌دهنده آن است که یهودیان رباخوار چهره­‌ی بسیار منفوری در جامعه خود داشتند.

واقعیت داستان در محله­ گتو­ها یافت می‌شود. محله­ای یهودی نشین در ایتالیا که در آن جا محصور شده بودند. یهودی­‌ها در ونیز تحمل می­شدند زیرا توانایی ارائه خدمتی را داشتند که برای تجار مسیحی ممنوع بود.

آن­ها وام می­دادند و نزول می­‌گرفتند، این درحالی است که نزول‌خواری در آیین مسیحیت ممنوع و در آیین یهود نیز فقط با غیر یهودیان مجاز است.

یهودیان پشت میزهایی می­نشستند و به وام‌دادن مشغول می­‌شدند که آن میز­­ها “بنکی” شهره داشتند. (ریشه کلمه ایتالیایی بانک)

انزوای اجتماعی هزینه­ایی بود که یهودیان برای این کسب و­کار پرداختند و ضرر آن را به جان خریدند.

فعالیتی که وام دهندگان و وام گیرندگان انجام می‌­دادند با مشکلی مواجه بود، اگر وام‌دهنده­‌ها سخاوت زیادی به خرج می­دادند هیچ سودی عایدشان نمی­‌شد و اگر بسیار خسیس رفتار می­‌کردند وام گیرنده­‌ها نمی‌­توانستند به تعهداتشان عمل کنند.

تنها راه حل این بود که قدرت و حجم این ساز­وکار را افزایش دهند و آن هم فقط از طریق ایجاد یک سیستم گسترده مالی صورت‌پذیر بود.

این‌طور شد که بانک­‌ها شکل گرفتند.

از آن پس اصلی‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات مالی از قالب گتو­­ها خارج شدند و به مجموعه­ای قانونی از بانک­ها تبدیل شدند.

همان‌طور که بیان شد مفهوم بانک بر ربا بنیان نهاده شده است.

امروزه از چهره شایلاک­ها قباحت‌زدایی شده است و همان فعالیت­‌ها در قالب نظام بانکداری صورت می‌گیرند.

تاریخچه بانک و نظام بانکداری در ایران به گذشته­‌های دور باز می­گردد.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بانک­‌های موجود در زمان پهلوی ملی شدند و تعدادی از آن­ها با یکدیگر ادغام شدند و سیستم نظام مالی در آن­ها دستخوش تغییر نشد.

با توجه به اهداف والای انقلاب اسلامی، تمدن سازی نیازمند تکامل مراحل پیشین خود یعنی نظام‌سازی، دولت‌سازی و جامعه‌سازی است. این مراحل جز با طرح‌ریزی استراتژیک متناسب با آیین اسلامی انجام پذیر نیست و باید تاکید کرد تا زمانی که تناقض‌های بزرگ همانند “بانکداری اسلامی” وجود دارند تمدن سازی محقق نخواهد شد.

منابع:

  1. کلبه کرامت_قدرت نیمه سخت
  2. مستند ترقی پول (پروفسور نایل­ فرگوسن)
  • به قلم محمدصادق قراویری

 

 

 

برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.